عراقچی: پیش از اعتراضات و پس از آن، تماس‌ها با ویتکاف ادامه داشته است| ایده‌هایی مطرح و در حال بررسی است

رویداد۲۴| به نوشته صداوسیما؛ وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران در گفت‌و‌گو با الجزیره تصریح کرد: به نظر من می‌توان به توافقی منصفانه رسید اگر مطالبات غیرمنطقی کنار گذاشته شود و اگر مطالبات افراطی و پرونده‌هایی که قابل مذاکره نیستند مطرح نشود. تا الان مواضع ما روشن است و اگر احساس کنیم منافع مردم ایران از طریق مذاکره تأمین می‌شود در این زمینه تردید نخواهیم کرد، اما هنوز به این یقین نرسیده‌ایم.

مشروح مصاحبه رئیس دستگاه سیاست خارجی ایران با شبکه الجزیره که پیش از این بخشی از آن منتشر شد، بدین شرح است:

عراقچی با اشاره به حوادث اخیر در ایران گفت: اعتراضات و تظاهرات در ایران چیز عجیبی نیست. در هر نظامی که بر پایه دموکراسی بنا شده باشد، حق تظاهرات مسالمت‌آمیز محفوظ است. قانون اساسی ایران نیز به این حق به صراحت اشاره کرده است. بنابراین، ابراز دیدگاه‌ها، شکایات و اعتراضات مردم از طریق تظاهرات و تجمعات در چارچوب اصول پذیرفته‌شده است، اما آنچه این بار با آن روبه‌رو هستیم کاملاً متفاوت است. به نظر من می‌توان این اعتراضات و سپس حوادثی که پس از آن رخ داد را به دو مرحله تقسیم کرد. مرحله اول از ۲۸ دسامبر ۲۰۲۵ تا ۷ ژانویه ۲۰۲۶ بود که تظاهرات کاملاً مسالمت‌آمیز و برای بیان شکایات و اعتراضات بود. در برخی موارد این تظاهرات شاهد مقداری خشونت بود و این امری طبیعی است. دولت با منطق با این اعتراضات برخورد کرد.

مسعود پزشکیان رئیس‌جمهور با اعضای اتاق بازرگانی، تجار و فعالان اقتصادی وارد گفت‌و‌گو شد و دیدگاه‌ها و ایده‌هایشان را شنید و برای حل مشکلاتشان تلاش کرد. از دل این گفت‌و‌گو‌ها برخی پیشنهاد‌ها و طرح‌های اقتصادی مطرح شد. همچنین نمایندگان تجار، فعالان اقتصادی و اصناف به جلسات دولت ایران دعوت شدند و با آنها گفت‌و‌گو انجام گرفت. مسیر خوبی در پیش بود، هرچند با مقداری خشونت همراه بود.

عناصر پلیس و نیرو‌های امنیتی ایران مسلح نبودند در تظاهرات حضور داشتند تا سطح خشونت از حد معمول فراتر نرود. در این مدت هیچ کشته‌ای نداشتیم، فقط تعدادی مجروح بودند.

از هشتم تا دهم ژانویه تحول بسیار مهمی رخ داد و آن ورود عناصر تروریستی به صحنه بود. آنچه می‌گویم مبتنی بر اسناد و مدارک است. به برخی از این مدارک اشاره و اعلام شده و برخی دیگر را هم به‌زودی اعلام خواهیم کرد. سلول‌های تروریستی سازمان‌یافته و آموزش‌دیده بودند و با سلاح وارد جمعیت معترضان شدند ناگهان با افرادی در میان معترضان روبه‌رو شدیم که سلاح داشتند و به سمت نیرو‌های پلیس و نیرو‌های حفظ نظم شلیک می‌کردند. مهم‌تر و عجیب‌تر اینکه این افراد به سمت خود معترضان هم تیراندازی می‌کردند و تلاش داشتند تعداد کشته‌ها را افزایش دهند.

این پدیده‌ای عجیب بود؛ عناصری وارد تظاهرات شدند و هدفشان افزایش تعداد قربانیان بود. چرا چنین قصدی را داشتند؟ به نظرم به خاطر اظهارات رئیس‌جمهور آمریکا بود که گفته بود اگر ایران به روی معترضان شلیک کند ما مداخله خواهیم کرد. ما به روی معترضان شلیک نکردیم، اما آنها نقشه شومی داشتند و فکر می‌کنم از خارج هدایت می‌شدند. این نقشه شوم در خارج از کشور طراحی شده و از سوی عواملشان در داخل اجرا شد. آنها تلاش کردند با افزایش تعداد کشته‌ها، رئیس‌جمهور آمریکا را وادار به مداخله کنند؛ بنابراین هدفشان روشن بود و شروع به تیراندازی به سمت نیرو‌های پلیس و امنیتی کردند و حتی به سمت معترضان. عناصر تروریستی تیراندازی کردند و تعداد زیادی کشته در این حوادث به جا گذاشتند. تعدادی دیگر از قربانیان متأسفانه با سنگ و چوب کشته شدند.

بعد از آن تحول دیگری رخ داد و آن ایجاد وحشت بود. این امر عجیب بود و ما تنها در سوریه داعش و گروه‌های مشابه داعش چنین چیزی دیده بودیم؛ برخی افراد را زنده زنده سوزاندند. عناصر تروریستی برخی نیرو‌های پلیس را زنده زنده سوزاندند و سر بریدند. این رفتار به هیچ وجه با فرهنگ ایرانی سازگار نیست. همچنین مساجد را به آتش کشیدند. غیرممکن است یک ایرانی مسجد را به آتش بکشد، زیرا فرهنگ ما چنین اعمالی را جایز نمی‌داند. تروریست‌ها مجروحان را هم هدف گلوله قرار دادند. اماکن عمومی و اموال شخصی شهروندان را هم به آتش کشیدند.

مجری: برخی از رفتار امنیتی ایران انتقاد می‌کنند. می‌گویند اگر ایران اعتراضات و حق اعتراض شهروندان را به رسمیت می‌شناسد پس چرا اینترنت و ارتباطات قطع شده است؟ آیا این قابل توجیه است؟

عراقچی: قطع اینترنت از روزی آغاز شد که عملیات تروریستی آغاز شد. شبکه اینترنت از زمانی قطع شد که عملیات تروریستی آغاز گردید. پیش از آن اینترنت قطع نبود. ما رسماً اعتراضات را به رسمیت شناختیم و دولت در حال گفت‌و‌گو با معترضان بود. نمایندگان آنها به دولت دعوت شدند. رئیس‌جمهور ایران شخصاً با آنها دیدار کرد. اما قطع اینترنت از زمانی شروع شد که با عملیات تروریستی مواجه شدیم. متوجه شدیم دستورات از خارج کشور می‌آید. برخی مکالمات ضبط شده است. ما صدا‌های ضبط‌شده‌ای داریم که افراد از خارج به عوامل تروریستی دستور می‌دهند. به آنها می‌گویند به سمت نیرو‌های پلیس شلیک کنند و اگر نیروی پلیسی نبود به سمت معترضان شلیک کنند. نیت آنها گسترش کشتار بود؛ و این دیگر از اعتراضات عادی فراتر رفته بود.

از نظر ما، هشتم ژانویه روز سیزدهم جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ما بود. جنگ اخیر ۱۲ روز طول کشید. هشتم ژانویه روز سیزدهم آن جنگ است. آنچه دشمن در آن جنگ به دست نیاورد، اینجا با روش دیگری تلاش کرد به دست آورد؛ با ایجاد تنش در جامعه ایران؛ بنابراین نیرو‌های امنیتی ما مجبور شدند مداخله کنند و تصمیم به قطع اینترنت بگیرند. به همین دلیل باید ارتباطات آن گروه‌های تروریستی قطع می‌شد و هماهنگی میان آنها جلوگیری می‌شد. این کار با یاری خدا انجام شد. پس از سه روز وضعیت تحت کنترل درآمد و بخش اصلی این عوامل تروریستی دستگیر شدند. اعترافاتشان را دادند، از جمله میزان پولی که دریافت کرده بودند. برای مثال مبلغ مشخصی برای حمله به مقر پلیس، مبلغی برای آتش زدن خودرو‌ها مبلغ دیگری برای اقدامات دیگر دریافت می‌کردند. همه این اعترافات روشن و در اختیار ماست. بر این اساس باید هشتم ژانویه را ادامه همان جنگ دوازده روزه دانست.

از دهم ژانویه تا امروز وضعیت تحت کنترل است و الحمدلله اکنون کشور در آرامش است. البته دولت مصمم است به‌طور کامل به مطالبات مردم و معترضان پاسخ دهد. با وجود این، از حقوق مردمی که از سوی عوامل وابسته به خارج مورد هجمه قرار گرفتند، دست برنمی‌داریم و از این موضوع کوتاه نمی‌آییم. نه از خون کشته‌شدگان و نه از حقوق مردممان.

مجری: از رئیس‌جمهور مسعود پزشکیان شنیدیم و امروز از شما در دیدار با سفرا که از مفهوم و اصطلاح «تروریست‌های داعشی» صحبت می‌کنید. آیا این به معنای تغییر سیاست امنیتی ایران در برخورد با اعتراضات است؟

عراقچی: نه، سیاست ما همیشه همین‌گونه بوده است. در مقابل اعتراضات سیاست ما مدارا است. با معترضان با صبر و آرامش رفتار می‌کنیم و به آنها گوش می‌دهیم. اما در برابر تروریسم سیاست ما برخورد قاطع است. هرگز اجازه نخواهیم داد عوامل تروریستی و گروه‌های تروریستی، به‌ویژه آنهایی که از خارج و خصوصاً اسرائیل هدایت می‌شوند به اقدامات خود ادامه دهند. اگر رسانه‌های اسرائیلی را دنبال کنید همیشه تکرار می‌کردند که وضعیت در ایران تحت کنترل اسرائیل است و عواملشان در میان معترضان می‌چرخند و به زبان فارسی صحبت می‌کنند. مهم‌تر از همه توئیت مایک پمپئو، وزیر خارجه سابق آمریکا و رئیس سیا در دوره ترامپ که به برای همه ایرانیان و عوامل موساد که با او همراه آنان هستند سال نو را تبریک گفت. آیا اعتراف صریح‌تری از این وجود دارد؟ این نشان می‌دهد که موساد در تلاش بود عوامل تروریستی خود را به ایران بیاورد. سلاح‌ها از کجا آمد؟ سلاح‌ها میان معترضان توزیع شد و وحشت و ترس ایجاد کردند. این پدیده کاملاً متفاوت از اعتراض عادی است.

دیدیم چگونه چند روز پیش در ایالات متحده یک زن به دست پلیس کشته شد. او در ماشینش نشسته بود. مادر آمریکایی سه فرزند بود. پلیس آمریکا از فاصله بسیار نزدیک به او شلیک کرد و وی را کشت. رئیس‌جمهور آمریکا گفت پلیس در حال دفاع از خود بود. وزارت امنیت داخلی آمریکا بیانیه داد که اگر کسی به پلیس حمله کند با عواقب شدیدی روبه‌رو خواهد شد. حمله به پلیس در هیچ جای دنیا قابل قبول نیست به‌ویژه اگر به سمت نیرو‌های پلیس تیراندازی شود. در این حالت دیگر موضوع اعتراض یا تظاهر نیست بلکه عمل تروریستی است. خواهش می‌کنم بین این دو تفاوت قائل باشید. ما ویدئو‌هایی داریم که تیراندازی را اثبات کرده است. تفاوت آشکاری بین اغتشاش و اعتراض وجود دارد. مردم ایران برای ما عزیزند و انسجام خود را حفظ کردند. این را هم در جنگ دوازده‌روزه و هم اکنون ثابت کردند. راهپیمایی‌هایی که در کشور برگزار شد را دیدیم که همه حول محور وحدت و پرچم ایران جمع شدند. ما در این مسیر ادامه می‌دهیم. اما تروریسم را تحمل نخواهیم کرد.

مجری: آیا فکر نمی‌کنید این اعتراضات و فشار مردمی ناشی از شرایط اقتصادی می‌تواند فشار بر وزارت خارجه و مسئولان ایران ایجاد کند تا در مذاکرات با ایالات متحده که اکنون متوقف است، شتاب کنند؟ به‌ویژه اینکه کمی پیش خبری از اکسیوس نقل شد که توافقی بین آقای عراقچی و ویتکاف برای دیدار آتی رخ داده است. اولاً آیا آنچه اکسیوس گفته را تأیید می‌کنید؟ آیا واقعاً توافقی با ویتکاف برای احتمال برگزاری دیدار وجود دارد و آیا واقعاً این اعتراضات و فشار داخلی می‌تواند ایران را به سمت میز مذاکره سوق دهد؟

عراقچی: تماس‌های بین من و آقای ویتکاف ادامه دارد و پیش از این اعتراضات هم وجود داشت و در روز‌های اخیر پیش از اعتراضات و پس از آن هم تماس‌ها ادامه داشته است. برخی ایده‌ها مطرح شده و در حال بررسی از جانب ماست. ما هرگز از مذاکره فرار نکرده‌ایم، اما باید عادلانه و منصفانه باشد و براساس منافع متقابل باشد و نه اینکه یک طرف انتظار داشته باشد همه منافع را به دست آورد. مذاکرات باید بر پایه احترام متقابل باشد و بدون هیچ تهدیدی.

عرض کردم ایده‌هایی مطرح و در حال بررسی است، اما در کنار این پیشنهاد‌ها برخی تهدید‌ها هم مطرح می‌شود و نمی‌توان مذاکره و تهدید را با هم جمع کرد. اگر به نقطه‌ای برسیم که مذاکره بدون تهدید و بدون تحمیل و براساس احترام متقابل و منافع متقابل در پرونده هسته‌ای انجام شود ما آماده‌ایم بر سر میز مذاکرات هسته‌ای بنشینیم، اما تا الان قانع نشده‌ایم که آمریکا به دنبال این است.

متأسفانه ایالات متحده سابقه بدی در مذاکره با ما دارد. به یاد دارید موضوع توافق هسته‌ای و اینکه چگونه از آن خارج شدند و سال گذشته میلادی در حالی که در حال مذاکره بودیم به کشورمان حمله شد و موضوع فعال‌سازی مکانیسم ماشه در میانه مذاکرات رخ داد. از نظر ما آمریکا آماده مذاکرات منصفانه و متوازن نیست. اگر به این نقطه برسد، بررسی خواهیم کرد.

به نظر من مذاکرات باید متوازن و براساس یک بده بستان منصفانه باشد. ما قبلاً نشان دادیم که آماده اعتمادسازی در مورد برنامه هسته‌ای‌مان هستیم. هرگز به دنبال سلاح هسته‌ای نبودیم و نیستیم. اگر می‌خواستیم سلاح هسته‌ای داشته باشیم بهانه‌های لازم را داریم، اما سیاست ما سیاست اصولی است. این سلاح‌ها را غیرانسانی و براساس فتوای رهبر معظم انقلاب حرام می‌دانیم. از حقوقمان در استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای از جمله غنی‌سازی به عنوان عضو متعهد به معاهده ان پی تی کوتاه نمی‌آییم. از این حق دست نمی‌کشیم، اما اگر کسی سوال یا نگرانی دارد آماده‌ایم آنها را برطرف کنیم تا اعتمادسازی شود. در مقابل انتظار داریم حقوق ما را محترم بشمارد و به رسمیت بشناسد و تحریم‌ها را بردارد.

به نظر من می‌توان به توافقی منصفانه رسید اگر مطالبات غیرمنطقی کنار گذاشته شود و اگر مطالبات افراطی و پرونده‌هایی که قابل مذاکره نیستند مطرح نشود. تا الان مواضع ما روشن است و اگر احساس کنیم منافع مردم ایران از طریق مذاکره تأمین می‌شود در این زمینه تردید نخواهیم کرد، اما هنوز به این یقین نرسیده‌ایم.

مجری: آیا انتظار دارید قبل از مذاکرات اقدام آمریکایی (چه نظامی چه غیرنظامی) علیه ایران انجام شود به‌ویژه که از دولت آمریکا شنیدیم قبل از مذاکرات ممکن است ایران یا آمریکا هر اقدامی انجام دهند.

عراقچی: ما برای هر عملی آمادگی داریم. اگر می‌خواهند گزینه نظامی را که قبلاً آزمایش کردند دوباره امتحان کنند، ما آماده‌ایم. اکنون آمادگی ما نسبت به پیش از جنگ دوازده‌روزه در سطح کمی و کیفی بسیار بیشتر است. برای همه گزینه‌ها آماده‌ایم؛ اگر گزینه نظامی بخواهند امتحان کنند یا گزینه دیپلماتیک با شرایطی که گفتم. مهم این است که تا چه حد مسیر خردمندانه اتخاذ شود. متأسفانه برخی تلاش می‌کنند آمریکا را به جنگ و جنگ‌های بی‌پایان بکشانند تا منافع اسرائیل تأمین شود. باید ببینیم آمریکا تا چه حد مسیر حکمت را انتخاب می‌کند.

مجری: نظرتان درباره جلسه‌ای که رئیس‌جمهور آمریکا با مشاورانش درباره گزینه‌های مربوط به اعتراضات برگزار می‌کند چیست؟ چه گزینه‌هایی انتظار دارید؟ حمله آمریکا یا گزینه‌های دیگر؟ و چگونه با آنها برخورد خواهید کرد؟

عراقچی: نمی‌دانم، اما همان‌طور که گفتم ما برای همه گزینه‌ها آماده‌ایم و امیدوارم گزینه خردمندانه انتخاب شود و توجه کنند کسانی که می‌خواهند آمریکا را به مسیر‌هایی که خودشان می‌خواهند بکشانند چه کسانی هستند و به تلاش‌ها برای فریب واشنگتن توجه کنند. از نظر ما مهم نیست چه گزینه‌ای انتخاب شود ما برای جنگ، برای دیپلماسی، برای گزینه‌های اقتصادی آماده‌ایم. سال‌هاست با تحریم‌ها زندگی می‌کنیم ولی هر اقدامی هم که برای رفع تحریم‌ها لازم باشد، انجام خواهیم داد. بر این اساس برای همه گزینه‌ها آماده‌ایم، اما امیدواریم خرد و عقلانیت حاکم شود.